الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
175
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
« پاسخ عذر آنها جز اين نيست كه مىگويند به خدايى كه پروردگار ما است سوگند كه ما مشرك نبوديم ، ببين چگونه به خودشان نيز دروغ مىگويند ، و آنچه را به دروغ شريك خدا مىپنداشتند از انظارشان گم مىشود » ! در پايان آيه مىفرمايد : « اين گونه خداوند كافران را گمراه مىسازد » ( * ( كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّه الْكافِرِينَ ) * ) . كفر و لجاجت آنها پرده و حجابى بر قلب و فكر آنها مىشود ، لذا راه مستقيم حق را گذارده ، در بيراهه گام مىنهد ، و در قيامت نيز از راه بهشت محروم شده به بيراهه دوزخ كشيده مىشوند ، آرى اينچنين خداوند كافران را گمراه مىسازد . آيه بعد به علت گرفتاريهاى اين گروه ، در اينهمه بلا و مصيبت و عذاب اشاره كرده ، مىگويد : « اين عذابها به خاطر آن است كه به ناحق در زمين شادى مىكرديد و از روى غرور و مستى شهوات به خوشحالى مىپرداختيد » ! ( * ( ذلِكُمْ بِما كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِما كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ ) * ) . از مخالفت با پيامبران و كشتن مؤمنان و در فشار گذاردن محرومان و مستضعفان لذت مىبرديد ، و از ارتكاب گناهان و قانونشكنيها در خود احساس غرور و سربلندى مىكرديد ، اكنون بايد كفاره آن همه شادى بى جا و غرور و غفلت و مستى شهوت را در ميان اين غل و زنجيرها ، و در لابلاى شعلههاى آتش بدهيد . « تفرحون » از ماده « فرح » به معنى شادى و خوشحالى است كه گاهى ممدوح است و شايسته ، همانگونه كه در آيه 4 - 5 سوره روم آمده است وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّه : « در آن روز ( كه روميان اهل كتاب بر مشركان مجوس پيروز گردند ) مؤمنان شاد خواهند شد . و گاه مذموم است و بر اساس باطل ، چنان كه در داستان قارون در آيه 76